Bağımlılıkla Mücadele (Madde, Kumar ve Dijital Bağımlılık)
Gençler ve çocuklar başta olmak üzere toplum genelinde madde kullanımı, yasa dışı bahis/kumar ve dijital ekran bağımlılığı hızla tırmanmaktadır.
Sorunun Tanımı
Gençler ve çocuklar başta olmak üzere toplum genelinde madde kullanımı, yasa dışı bahis/kumar ve dijital ekran bağımlılığı hızla tırmanmaktadır. Sentetik uyuşturucuların ucuzlaması ve erişilebilirliğinin artması halk sağlığını tehdit etmektedir.
İnternet üzerinden yasa dışı kumar uygulamalarının yaygınlaşması aile yapısını ve finansal dengeleri bozmaktadır. Bağımlılıkla mücadele eden AMATEM gibi kurumların kapasitesi yetersiz kalmakta, tedavi ve rehabilitasyon süreçleri bütüncül yürütülememektedir.
Burada suç tek bir kesime yüklenmez. Tıkanma, kuralların darlığında, kaynakların dağılımında ve gündelik pratikte aynı anda durur. Bir kapı açılıp diğeri kapanırsa insanlar yine aynı duvara çarpar. Sonraki yönelim, bu tanım olmadan havada kalır. Bağımlılıkla Mücadele (Madde, Kumar ve Dijital Bağımlılık) başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Bu aksaklıklar birbirinden kopuk şikâyetler değildir. Biri dururken diğeri de yerinde kalır. Kural, kaynak ve gündelik uygulama aynı yöne bakmadıkça iyi niyet sonucu değiştirmez. İnsanlar da kurumlar da aynı dar koridorda sıkışır. 2040 hedefi, bu hiza kurulmadan bir başlık olarak kalır. Bağımlılıkla Mücadele (Madde, Kumar ve Dijital Bağımlılık) başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 hedefimiz; bireyleri bağımlılık ağlarına düşüren sosyal ve psikolojik etmenleri ortadan kaldıran, koruyucu, önleyici ve tam rehabilitasyon odaklı bir mücadele modelidir. Bağımlılık sadece bir güvenlik sorunu değil, bir halk sağlığı krizidir.
Tıbbi tedavi, psikolojik destek ve sosyal uyum süreçlerini birleştiren modern rehabilitasyon köyleri kurulmalı; arz ile mücadele kolluk kuvvetlerince, talep ile mücadele ise eğitim ve sosyal politikalarla yürütülmelidir.
Çözüm, mevcut araçları biraz daha zorlamak değildir. Aynı araçlar aynı sonucu üretmeye devam eder. Yeni yön, sorumluluğu dağıtır, teşviki görünür kılar ve işleyişi hedefe bağlar. Bu bağ kurulmadan vaat kâğıtta kalır. İlk işler de bu bağın deneme yeridir. Bağımlılıkla Mücadele (Madde, Kumar ve Dijital Bağımlılık) başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Önerilen yön, bugünkü işleyişe küçük bir yama değildir. Yetki, teşvik ve sorumluluk aynı hedefe bağlanmalıdır. Aksi halde 2040, mevcut düzenin yanında bir dilek olarak durur. Vizyon, kurumların günlük işine girmediği sürece rapor dili olarak kalır. Çözüm, bir sonraki ilk işlerle birlikte anlam kazanır. Bağımlılıkla Mücadele (Madde, Kumar ve Dijital Bağımlılık) başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Yasa dışı bahis ve kumar sitelerine yönelik siber denetimler ve finansal blokajlar en üst seviyeye çıkarılmalıdır. Her ilde bütüncül hizmet veren "Bağımlılık Rehabilitasyon ve Sosyal Uyum Köyleri" kurulmalıdır.
Okullarda bağımlılıkla mücadele farkındalık eğitimleri artırılmalı ve risk altındaki gençler tespit edilerek erken müdahale edilmelidir. Uyuşturucu ticaretiyle mücadelede cezalar ağırlaştırılmalı, kullanıcı olan bireyler ise cezalandırılmak yerine zorunlu tedavi ve rehabilitasyon programlarına tabi tutulmalıdır.
İlk adımın ölçüsü, manşetin büyüklüğü değil, işin başlayıp başlamamasıdır. Adı geçen düzenleme, destek ya da kurumsal iş, birinin görev listesine yazılmalıdır. Yazılmayan görev yapılmaz. Yapılmayan görev de hedefi ileri bir tarihe erteler. Bağımlılıkla Mücadele (Madde, Kumar ve Dijital Bağımlılık) başlığında da aynı eşik geçerlidir.
İlk adım, büyük hedefi ertelemeyen işleri ayırır. Duyuru yetmez. İşin sahibi, sırası ve gündelik idareye yazılması gerekir. Küçük görünen bir başlangıç, hedefi denenebilir kılar. İlk iş yapılmadan sorun tanımı da 2040 cümlesi de yerinde sayar. Bağımlılıkla Mücadele (Madde, Kumar ve Dijital Bağımlılık) başlığında da aynı eşik geçerlidir.