Bağımsız Sinema ve Tiyatroların Sürdürülebilir Finansman Modelleri
Bağımsız sinema ve tiyatro, yüksek üretim maliyetleri, tekelci dağıtım ağları ve AVM sinema zincirlerinin baskısı nedeniyle izleyiciye ulaşmakta büyük zorluklar yaşamaktadır.
Sorunun Tanımı
Bağımsız sinema ve tiyatro, yüksek üretim maliyetleri, tekelci dağıtım ağları ve AVM sinema zincirlerinin baskısı nedeniyle izleyiciye ulaşmakta büyük zorluklar yaşamaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın sinema ve tiyatro destekleri şeffaf olmayan süreçlerle dağıtılmakta, muhalif sanatçıların projeleri systematically reddedilmektedir.
Özel tiyatrolar ticari işletme statüsünde yüksek vergilere tabi tutulmakta, bu da bilet fiyatlarını yükselterek izleyiciyi uzaklaştırmaktadır.
Burada suç tek bir kesime yüklenmez. Tıkanma, kuralların darlığında, kaynakların dağılımında ve gündelik pratikte aynı anda durur. Bir kapı açılıp diğeri kapanırsa insanlar yine aynı duvara çarpar. Sonraki yönelim, bu tanım olmadan havada kalır. Bağımsız Sinema ve Tiyatroların Sürdürülebilir Finansman Modelleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Bu aksaklıklar birbirinden kopuk şikâyetler değildir. Biri dururken diğeri de yerinde kalır. Kural, kaynak ve gündelik uygulama aynı yöne bakmadıkça iyi niyet sonucu değiştirmez. İnsanlar da kurumlar da aynı dar koridorda sıkışır. 2040 hedefi, bu hiza kurulmadan bir başlık olarak kalır. Bağımsız Sinema ve Tiyatroların Sürdürülebilir Finansman Modelleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 hedefi; bağımsız tiyatro ve sinemanın alternatif ve sürdürülebilir finansman kaynaklarına erişebildiği, tekelci dağıtımın kırıldığı özgür bir sahne ve beyaz perde ekosistemidir. Tiyatro ve sinema ticari bir faaliyet değil, kamusal bir kültür hizmeti olarak değerlendirilmeli; nitelikli yapımların halkla buluşmasının önündeki tüm finansal ve dağıtım engelleri kaldırılmalıdır.
Çözüm, mevcut araçları biraz daha zorlamak değildir. Aynı araçlar aynı sonucu üretmeye devam eder. Yeni yön, sorumluluğu dağıtır, teşviki görünür kılar ve işleyişi hedefe bağlar. Bu bağ kurulmadan vaat kâğıtta kalır. İlk işler de bu bağın deneme yeridir. Bağımsız Sinema ve Tiyatroların Sürdürülebilir Finansman Modelleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Önerilen yön, bugünkü işleyişe küçük bir yama değildir. Yetki, teşvik ve sorumluluk aynı hedefe bağlanmalıdır. Aksi halde 2040, mevcut düzenin yanında bir dilek olarak durur. Vizyon, kurumların günlük işine girmediği sürece rapor dili olarak kalır. Çözüm, bir sonraki ilk işlerle birlikte anlam kazanır. Bağımsız Sinema ve Tiyatroların Sürdürülebilir Finansman Modelleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Özel tiyatroların ticari şirket statüsü değiştirilmeli, "Kültürel Kamu Yararına Dernek/İşletme" statüsü verilerek kurumlar vergisi ve stopajdan muaf tutulmalıdır. Bağımsız sinema filmleri için alternatif kamusal gösterim ağları ve dijital streaming platformu (Kamu Sinema Portalı) kurulmalıdır.
Bakanlık sinema destekleme kurullarının yapısı değiştirilerek çoğunluk bağımsız meslek örgütlerine verilmelidir. Belediyelerin salonları bağımsız tiyatro gruplarına sembolik ücretlerle açılmalıdır.
İlk adımın ölçüsü, manşetin büyüklüğü değil, işin başlayıp başlamamasıdır. Adı geçen düzenleme, destek ya da kurumsal iş, birinin görev listesine yazılmalıdır. Yazılmayan görev yapılmaz. Yapılmayan görev de hedefi ileri bir tarihe erteler. Bağımsız Sinema ve Tiyatroların Sürdürülebilir Finansman Modelleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
İlk adım, büyük hedefi ertelemeyen işleri ayırır. Duyuru yetmez. İşin sahibi, sırası ve gündelik idareye yazılması gerekir. Küçük görünen bir başlangıç, hedefi denenebilir kılar. İlk iş yapılmadan sorun tanımı da 2040 cümlesi de yerinde sayar. Bağımsız Sinema ve Tiyatroların Sürdürülebilir Finansman Modelleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.