Beyin Göçünü Tersine Çevirmek: Genç Yetenekleri Türkiye’de Tutacak 5 Çözüm

Beyin göçü bir kader cümlesi değildir. Genç yetenek, gidecek yer bulduğu için değil, kalacak yerin ölçüsü görünmediği için gider; tersine çevirmek, o ölçüyü kurmaktır.

Sorunun Tanımı

Yetişmiş ve donanımlı gençlerin ekonomik belirsizlikler ve özgürlük alanlarının kısıtlılığı sebebiyle yurt dışına gitmeyi tek çare olarak görmesi.

Donanımlı genç, belirsizliği ve daralan hareket alanını tek tek yaşar. Yurt dışı, bazen tek açık kapı gibi görünür. Bu duygu yok sayılarak çözülmez. Çözüm, genci suçlamak değil, ülkede kalmanın hangi iş, hangi araştırma ve hangi kent hâliyle mümkün olduğunu yazmaktır.

Gitmek, çoğu zaman tek bir ücret cümlesinden ibaret değildir. Ülkede kalmanın hangi işle, hangi araştırmayla ve hangi kent hâliyle mümkün olduğu yazılmazsa genç, gidişi bir zorunluluk gibi okur. Suç, gencin kararında değil, yazılmayan hesapta aranmalıdır. Hesap yazılırsa kalmak da gitmek de bir tercih olur. Yazılmazsa ikisi de pusuda kalır.

Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu

Liyakat bazlı işe alımlar, özgür çalışma ortamları, uluslararası standartlarda araştırma imkânları ve yaşam kalitesini artıran kent politikaları.

Liyakatle alım, özgür bir çalışma masası, uluslararası düzeyde araştırma imkânı ve genç bir hayatın sığacağı kent: 2040’ın tutma politikası bunlardır. Hiçbiri slogan olarak yetmez. İş ilanı açıksa, laboratuvar kapısı tanımlıysa, mahalle yürünebilir ve kira konuşulabilir bir yerdeyse genç hesap yapar. Hesap, afişten güçlüdür.

Araştırma, kent ve iş aynı hesapta durursa kalmak bir afiş olmaktan çıkar. Özgür çalışma ortamı da bu hesabın parçasıdır. Parça eksikse teşvik, geçici bir ikna cümlesi olarak kalır. İkna, sezonluk bir kampanya gibi solar. Kalıcı olan, gencin pazartesi sabahı gideceği yerin belli olmasıdır.

Uygulanabilir İlk Adım

Yurt dışındaki ve yurt içindeki genç araştırmacıları bir araya getiren tersine beyin göçü ve ortak Ar-Ge fonlarının kurulması.

Tersine beyin göçü fonu, “geri dön” çağrısı değil, ortak Ar-Ge masasıdır. Yurt dışındaki ve yurt içindeki genç araştırmacı aynı projede, aynı bütçe kuralında buluşur. Fon, kişiyi değil, iş paketini destekler. İlk fon, bir bilim alanında, açık başvuru ve açık sonuçla açılırsa güven birikir.

Bir bilim alanında açık başvuru ve açık sonuç, güveni nutuktan hızlı biriktirir. Genç, kimin neden seçildiğini okuyabilmelidir. Kapalı kurul, tersine göç vaadini daha baştan zayıflatır. Zayıf vaat, yetişmiş insanın hesabını değiştirmez. Açık sonuç ise o hesabın içine bir satır ekler.