Bilim ve Teknoloji Odaklı Bir Ülke: AR-GE ve İnovasyona Dayalı Kalkınma
Bilim ve teknoloji odaklı ülke, laboratuvarı vitrin diye gezen ülke değildir. Ar-Ge ve inovasyon, gencin araştırmasının bürokraside kaybolmadığı yerde kalkınır.
Sorunun Tanımı
Ar-Ge harcamalarının milli gelire oranının düşüklüğü ve bilim insanlarının desteklenmemesi.
Araştırma payının düşüklüğü ve bilim insanının desteksiz kalması, merakı kişisel bir hobiye çevirir. Genç araştırmacı, fonu, cihazı ve süreyi bulamazsa ya bırakır ya gider. Bu, yetenek eksikliği değildir. Bilginin üretime dönmesi için kurumun pay ayırmamasıdır.
Bilim, vitrindeki ürünle ölçülürse araştırma, gösterinin gerisinde kalır. Geride kalan araştırma, bilgiyi üretime bağlayacak payı bulamaz. Pay ayrılmayan kurum, inovasyonu dışarıdan satın alır. Satın alınan inovasyon, kalıcı bir kapasite kurmaz.
Bu iş duyurulmakla bitmez. Cümle, bu hafta kimin üstleneceği yazılmazsa yine rafta kalır. Rafta kalan tespit, genci haklı ama yalnız bırakır. Yalnız bırakılan genç, doğruyu bilmenin hayatı değiştirmediğini görür.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
Milli gelirin en az %3'ünün Ar-Ge ve temel bilim araştırmalarına ayrılması.
2040 hedefi, milli gelirden araştırmaya ve temel bilime ayrılan payı ciddi bir eşiğin üzerine taşımaktır. Kaynak metin bu eşiği en az yüzde üç olarak yazar. Asıl mesele, oranın ilan edilmesi ve temel bilim ile uygulamalı araştırmanın birbirine feda edilmemesidir. İnovasyon, bu birikimin üstünde durur; birikim yoksa inovasyon vitrin olarak kalır.
Kalkınma, birikimin üstünde durur. Birikim; açık soru, laboratuvar zamanı ve sonucun üretime dönebildiği bir köprüdür. Köprü yoksa inovasyon, fuarın standında kalır. Stand, gencin araştırma yılını taşımaz.
Bu iş duyurulmakla bitmez. Cümle, bu hafta kimin üstleneceği yazılmazsa yine rafta kalır. Rafta kalan tespit, genci haklı ama yalnız bırakır. Yalnız bırakılan genç, doğruyu bilmenin hayatı değiştirmediğini görür.
Uygulanabilir İlk Adım
Genç araştırmacılara koşulsuz ve bürokrasiden arındırılmış bağımsız bilim fonlarının açılması.
Genç araştırmacıya, koşulsuz bir lütuf gibi değil, bürokrasisi sadeleştirilmiş bağımsız bir bilim fonu açmak ilk adımdır. Fon, kısa başvuru, açık değerlendirme ve iş paketine bağlı harcama ister. Bir ajans, bir çağrı döneminde bu sade yolu dener. Araştırmacı, evrakın değil, sorunun peşinden gider.
Araştırmacı, evrakın değil, sorunun peşinden gidebilmelidir. Gidemiyorsa en iyi zihin, formu doldurmakla yorulur. Yorulan zihin, ya susar ya da başka ülkenin sorusuna geçer. Geçiş, ülkenin bilimsel hafızasını inceltir.
Bu iş duyurulmakla bitmez. Cümle, bu hafta kimin üstleneceği yazılmazsa yine rafta kalır. Rafta kalan tespit, genci haklı ama yalnız bırakır. Yalnız bırakılan genç, doğruyu bilmenin hayatı değiştirmediğini görür.