Biyoçeşitlilik Koruma ve Orman Ekosistemlerinin İyileştirilmesi
Türkiye, üç farklı fitocoğrafik bölgenin kesişiminde yer alan benzersiz bir biyoçeşitliliğe sahiptir.
Sorunun Tanımı
Türkiye, üç farklı fitocoğrafik bölgenin kesişiminde yer alan benzersiz bir biyoçeşitliliğe sahiptir. Ancak madencilik faaliyetleri, aşırı yapılaşma, orman yangınları ve tarımsal genişleme nedeniyle doğal yaşam alanları hızla tahrip olmaktadır.
Orman kanunundaki sürekli değişikliklerle orman vasfını yitirten uygulamalar, ekolojik koridorları koparmakta, endemik türlerin neslini tehlikeye atmakta ve arazi bozulumunu artırmaktadır.
Buradaki tablo dönemsel bir dalgalanma değildir. Aynı tıkanma hem hakkı kullanan insanın önünü keser hem de kurumun kendi işini görmesini zorlaştırır. Eksik bırakılan her parça, diğer parçanın yükünü büyütür. Mesele tek bir genelgeyle kapanmaz. 2040'ta değişmesi istenen düzen, bugün adı konmayan bir tıkanmanın üzerine kurulamaz. Biyoçeşitlilik Koruma ve Orman Ekosistemlerinin İyileştirilmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Ağırlık, başlıklardan birini seçip diğerini ertelemekle azalmaz. İşleyiş, teşvik ve denetim birbirini beslemediğinde açık büyür. Bu açık zamanla kanıksanır ve geçici bir aksaklık gibi anlatılır. Oysa tıkanma yapısalıdır. Yapısal olan, ancak işleyiş değişince geriler. 2040 hedefi de bu gerilemenin adıdır. Biyoçeşitlilik Koruma ve Orman Ekosistemlerinin İyileştirilmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 vizyonu; karasal ve denizel korunan alanların ülke yüzölçümünün %30'una çıkarıldığı, doğayla uyumlu bir koruma-kullanma dengesidir. Orman ekosistemleri sadece odun üretimi alanı değil, karbon yutak alanı ve biyoçeşitlilik deposu olarak korunmalıdır.
Tahrip edilmiş ekosistemlerin yeniden yabanileştirilmesi (rewilding) ve ekolojik koridorlarla birbirine bağlanması sağlanacaktır.
2040 burada uzak bir afiş değildir. İşleyişin, teşvikin ve denetimin değişmiş halinin adıdır. O hal, bugünkü alışkanlık aynı kaldıkça kendiliğinden gelmez. Çözüm, kimin neyi neden değiştireceğini tarif eder. Tarif, ilk adımda sınanmazsa yeniden bir niyet olarak kalır. Biyoçeşitlilik Koruma ve Orman Ekosistemlerinin İyileştirilmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Yönelim, sorunu daha güzel anlatmak için değil, başka türlü işlemek için kurulur. Kaynak, kural ve yetki eski yerinde durursa sonuç da eski yerinde kalır. Hedef, bu üçlünün yerini değiştirmektir. Değişim bir sloganla değil, kurumun kendi takviminde görünür. Biyoçeşitlilik Koruma ve Orman Ekosistemlerinin İyileştirilmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Orman Kanunu'nun 16. ve 17.
maddeleri revize edilerek korunan orman alanlarında madencilik, turizm ve yapılaşma izinleri tamamen iptal edilmelidir. Yangına dirençli yerli ağaç türleriyle ekolojik ormanlaştırma seferberliği yapılmalıdır.
Yaban hayatının serbestçe geçiş yapabilmesi için otoyol ve demiryolu hatları üzerine "Ekolojik Kuleler ve Yeşil Köprüler" inşa edilmelidir. Biyoçeşitlilik Haritası güncellenerek endemik türlerin koruma statüleri uluslararası standartlara getirilmelidir.
Uygulanabilirlik, her şeyi bir günde bitirmek değildir. Sıradaki işlerden başlamak, hedefi soyutluktan çıkarmak demektir. Her işin bir sahibi ve izlenebilir bir karşılığı olmalıdır. Karşılığı olmayan madde listeyi uzatır ama hayatı değiştirmez. İlk adım, sonraki yılların hesabını da mümkün kılar. Biyoçeşitlilik Koruma ve Orman Ekosistemlerinin İyileştirilmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Başlangıç, vizyonu küçültmez. Onu bugünün takvimine indirir. Sorumluluk belirsiz kalırsa iyi tasarlanmış bir öneri de dağılır. İlk işler bu yüzden açık, sınırlı ve denetlenebilir tutulur. Denetlenebilir olan büyür. Denetlenemeyen ise yeniden bir temenniye döner. Biyoçeşitlilik Koruma ve Orman Ekosistemlerinin İyileştirilmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.