Dijital Yayıncılık, Podcast ve Yeni Medya Telif Hakları
Dijitalleşme ile birlikte medya tüketimi geleneksel televizyon ve gazetelerden podcast, bağımsız dijital yayınlar ve içerik platformlarına kaymıştır.
Sorunun Tanımı
Dijitalleşme ile birlikte medya tüketimi geleneksel televizyon ve gazetelerden podcast, bağımsız dijital yayınlar ve içerik platformlarına kaymıştır. Ancak mevcut Telif Hakları Kanunu ve basın mevzuatı bu yeni medya biçimlerini kapsamakta yetersiz kalmaktadır.
Bağımsız dijital içerik üreticileri telif hırsızlığı, içeriklerinin korsan kullanımı, platform algoritmalarının adaletsizliği ve Reklam Gelirlerinin şeffaf olmaması nedeniyle emeklerinin karşılığını alamamaktadır.
Buradaki tablo dönemsel bir dalgalanma değildir. Aynı tıkanma hem hakkı kullanan insanın önünü keser hem de kurumun kendi işini görmesini zorlaştırır. Eksik bırakılan her parça, diğer parçanın yükünü büyütür. Mesele tek bir genelgeyle kapanmaz. 2040'ta değişmesi istenen düzen, bugün adı konmayan bir tıkanmanın üzerine kurulamaz. Dijital Yayıncılık, Podcast ve Yeni Medya Telif Hakları başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Ağırlık, başlıklardan birini seçip diğerini ertelemekle azalmaz. İşleyiş, teşvik ve denetim birbirini beslemediğinde açık büyür. Bu açık zamanla kanıksanır ve geçici bir aksaklık gibi anlatılır. Oysa tıkanma yapısalıdır. Yapısal olan, ancak işleyiş değişince geriler. 2040 hedefi de bu gerilemenin adıdır. Dijital Yayıncılık, Podcast ve Yeni Medya Telif Hakları başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 hedefi; yeni medya ve dijital yayıncılık ekosisteminin telif güvencesine kavuştuğu, bağımsız gazeteciliğin ve içerik üreticiliğinin teşvik edildiği bir dijital medya iklimidir. Blokzincir tabanlı telif takip sistemleri ile içerik üreticilerinin hakları anlık ve şeffaf korunmalı, küresel dijital devlerin yerel üreticilerin içerikleri üzerinden sağladığı haksız kazançlar adil vergilendirme ve telif dağıtımı ile dengelenmelidir.
2040 burada uzak bir afiş değildir. İşleyişin, teşvikin ve denetimin değişmiş halinin adıdır. O hal, bugünkü alışkanlık aynı kaldıkça kendiliğinden gelmez. Çözüm, kimin neyi neden değiştireceğini tarif eder. Tarif, ilk adımda sınanmazsa yeniden bir niyet olarak kalır. Dijital Yayıncılık, Podcast ve Yeni Medya Telif Hakları başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Yönelim, sorunu daha güzel anlatmak için değil, başka türlü işlemek için kurulur. Kaynak, kural ve yetki eski yerinde durursa sonuç da eski yerinde kalır. Hedef, bu üçlünün yerini değiştirmektir. Değişim bir sloganla değil, kurumun kendi takviminde görünür. Dijital Yayıncılık, Podcast ve Yeni Medya Telif Hakları başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu dijital çağın gereksinimlerine (podcast, veri gazeteciliği, dijital yayınlar) göre sil baştan yenilenmelidir. Dijital platformların yerel içerik üreticilerine telif ödemesini zorunlu kılan "Dijital Telif Yasası" çıkarılmalıdır.
Bağımsız dijital gazetecilik ve podcast projeleri için şeffaf kriterlere dayalı kamusal "Yeni Medya Destek Fonu" kurulmalıdır. Dijital içerik üreticilerinin vergilendirilmesi basitleştirilmeli ve gelir eşikleri yükseltilmelidir.
Uygulanabilirlik, her şeyi bir günde bitirmek değildir. Sıradaki işlerden başlamak, hedefi soyutluktan çıkarmak demektir. Her işin bir sahibi ve izlenebilir bir karşılığı olmalıdır. Karşılığı olmayan madde listeyi uzatır ama hayatı değiştirmez. İlk adım, sonraki yılların hesabını da mümkün kılar. Dijital Yayıncılık, Podcast ve Yeni Medya Telif Hakları başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Başlangıç, vizyonu küçültmez. Onu bugünün takvimine indirir. Sorumluluk belirsiz kalırsa iyi tasarlanmış bir öneri de dağılır. İlk işler bu yüzden açık, sınırlı ve denetlenebilir tutulur. Denetlenebilir olan büyür. Denetlenemeyen ise yeniden bir temenniye döner. Dijital Yayıncılık, Podcast ve Yeni Medya Telif Hakları başlığında da aynı eşik geçerlidir.