Dış Politikada İlkesel, Barışçıl ve Çatışmasız Diplomasi

Türk dış politikası; son yıllarda öngörülemez, ideolojik, iç politikaya malzeme yapılan ve kişisel diplomasiye dayanan bir çizgiye kaymıştır.

Sorunun Tanımı

Türk dış politikası; son yıllarda öngörülemez, ideolojik, iç politikaya malzeme yapılan ve kişisel diplomasiye dayanan bir çizgiye kaymıştır. Komşu ülkelerle yaşanan gerilimler, uluslararası ittifaklardaki güven kaybı ve "yeni-osmanlıcı" söylemler Türkiye'yi bölgesel ve küresel alanda yalnızlaştırmıştır.

Bu durum hem güvenlik risklerini artırmış hem de ekonomik ilişkilere ve uluslararası diplomatik manevra kabiliyetine büyük zarar vermiştir.

Ağırlık, başlıklardan birini seçip diğerini ertelemekle azalmaz. İşleyiş, teşvik ve denetim birbirini beslemediğinde açık büyür. Bu açık zamanla kanıksanır ve geçici bir aksaklık gibi anlatılır. Oysa tıkanma yapısalıdır. Yapısal olan, ancak işleyiş değişince geriler. 2040 hedefi de bu gerilemenin adıdır. Dış Politikada İlkesel, Barışçıl ve Çatışmasız Diplomasi başlığında da aynı eşik geçerlidir.

Burada suç tek bir kesime yüklenmez. Tıkanma, kuralların darlığında, kaynakların dağılımında ve gündelik pratikte aynı anda durur. Bir kapı açılıp diğeri kapanırsa insanlar yine aynı duvara çarpar. Sonraki yönelim, bu tanım olmadan havada kalır. Dış Politikada İlkesel, Barışçıl ve Çatışmasız Diplomasi başlığında da aynı eşik geçerlidir.

Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu

2040 vizyonu; Atatürk'ün "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" ilkesini temele alan, uluslararası hukuka saygılı, ilkesel, kurumlaşmış ve barışçıl bir dış politikadır. Türkiye; Doğu ile Batı arasında köprü olan, bölgesel uyuşmazlıklarda arabulucu rolü üstlenen, AB entegrasyon hedefini koruyan ve yumuşak gücü (kültür, diplomasi, ticaret) etkin kullanan bir saygın dünya aktörü olmalıdır.

Yönelim, sorunu daha güzel anlatmak için değil, başka türlü işlemek için kurulur. Kaynak, kural ve yetki eski yerinde durursa sonuç da eski yerinde kalır. Hedef, bu üçlünün yerini değiştirmektir. Değişim bir sloganla değil, kurumun kendi takviminde görünür. Dış Politikada İlkesel, Barışçıl ve Çatışmasız Diplomasi başlığında da aynı eşik geçerlidir.

Çözüm, mevcut araçları biraz daha zorlamak değildir. Aynı araçlar aynı sonucu üretmeye devam eder. Yeni yön, sorumluluğu dağıtır, teşviki görünür kılar ve işleyişi hedefe bağlar. Bu bağ kurulmadan vaat kâğıtta kalır. İlk işler de bu bağın deneme yeridir. Dış Politikada İlkesel, Barışçıl ve Çatışmasız Diplomasi başlığında da aynı eşik geçerlidir.

Uygulanabilir İlk Adım

Dışişleri Bakanlığı'nın liyakatli, monşer tabir edilen yetişmiş diplomatik kadroları yeniden hariciyenin merkezine yerleştirilmeli, liyakatsiz siyasi büyükelçi atamalarına son verilmelidir. Komşu ülkelerle (Suriye, Mısır, Yunanistan vb.) egemenlik haklarına ve uluslararası hukuka dayalı kurumsal diyalog mekanizmaları kalıcı kılınmalıdır.

Avrupa Birliği tam üyelik müzakereleri reform süreciyle yeniden canlandırılmalıdır. Bölgesel silahsızlanma ve iklim diplomasisinde Türkiye öncü rol almalıdır.

Başlangıç, vizyonu küçültmez. Onu bugünün takvimine indirir. Sorumluluk belirsiz kalırsa iyi tasarlanmış bir öneri de dağılır. İlk işler bu yüzden açık, sınırlı ve denetlenebilir tutulur. Denetlenebilir olan büyür. Denetlenemeyen ise yeniden bir temenniye döner. Dış Politikada İlkesel, Barışçıl ve Çatışmasız Diplomasi başlığında da aynı eşik geçerlidir.

İlk adımın ölçüsü, manşetin büyüklüğü değil, işin başlayıp başlamamasıdır. Adı geçen düzenleme, destek ya da kurumsal iş, birinin görev listesine yazılmalıdır. Yazılmayan görev yapılmaz. Yapılmayan görev de hedefi ileri bir tarihe erteler. Dış Politikada İlkesel, Barışçıl ve Çatışmasız Diplomasi başlığında da aynı eşik geçerlidir.