Gelişmiş Ülke Standartları: Türkiye "Gelişmekte Olan" Etiketinden Nasıl Kurtulur?
“Gelişmekte olan” etiketi, kader değil, katma değeri düşük bir düzenin adıdır. Gelişmiş ülke standardı, yüksek teknoloji, güçlü kurum ve nitelikli insanda birikir.
Sorunun Tanımı
Orta gelir tuzağı ve katma değersiz üretim modeli.
Orta gelir tuzağı, aynı işi daha ucuza yaparak büyümeye çalışmaktır. Katma değersiz üretim, genci de ucuz emek olarak konumlandırır. Etiket, bu düzen sürdükçe yapışır. Kurtulmak, slogan değiştirmek değil, neyin üretildiğini ve kurumun ne kadar öngörülebilir olduğunu değiştirmektir.
Gelişmekte olan etiketi, slogan değişince düşmez. Düşmesi, neyin üretildiğinin ve kurumun ne kadar öngörülebilir olduğunun değişmesine bağlıdır. Öngörülemez kurum, yatırımı da genci de erteler. Erteleme, etiketi yerinde tutar.
Bu iş duyurulmakla bitmez. Cümle, bu hafta kimin üstleneceği yazılmazsa yine rafta kalır. Rafta kalan tespit, genci haklı ama yalnız bırakır. Yalnız bırakılan genç, doğruyu bilmenin hayatı değiştirmediğini görür.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
Yüksek teknoloji ihracatı, güçlü kurumlar, hukukun üstünlüğü ve nitelikli insan kaynağı kalkınması.
2040 kalkınması, yüksek teknoloji ihracatını, güçlü kurumu, hukukun üstünlüğünü ve nitelikli insanı aynı cümlede tutar. Hukukun üstünlüğü, bir süs değil, yatırımın ve emeğin yarını tahmin edebilmesidir. Nitelikli insan, ucuz iş gücü diye değil, bilgiyi ürüne çeviren kişi diye durur. Standart, böylece gelir tablosunun yanındaki kurum tablosudur.
Standart, gelir tablosunun yanındaki kurum tablosudur. Tablo; kuralın önceden bilinmesi, hakkın işlenmesi ve üretimin katma değerinin görünmesidir. Görünmeyen üretim, ucuz iş olarak kalır. Ucuz iş, etiketi besler.
Bu iş duyurulmakla bitmez. Cümle, bu hafta kimin üstleneceği yazılmazsa yine rafta kalır. Rafta kalan tespit, genci haklı ama yalnız bırakır. Yalnız bırakılan genç, doğruyu bilmenin hayatı değiştirmediğini görür.
Uygulanabilir İlk Adım
Stratejik sektörlerde (biyoteknoloji, yapay zekâ, temiz enerji) genç girişimci muafiyet alanları (sandbox) oluşturulması.
Biyoteknoloji, yapay zekâ ve temiz enerji gibi stratejik alanlarda genç girişimci için denetimli bir deneme alanı açmak, ilk adımdır. Alan, kuralı gevşetmek değil, küçük ölçekte denemeyi hızlandırmaktır. Şart, süre ve denetim önceden yazılır. Bir sektörde, bir kentte başlayan deneme, etiketi değil üretim biçimini değiştirir.
Bir sektörde, bir kentte başlayan deneme, etiketi değil üretim biçimini değiştirir. Değişen biçim, başkasına da örnek olur. Örnek yoksa standart konuşması, konferansta kalır. Konferans, pazartesi sabahını değiştirmez.
Bu iş duyurulmakla bitmez. Cümle, bu hafta kimin üstleneceği yazılmazsa yine rafta kalır. Rafta kalan tespit, genci haklı ama yalnız bırakır. Yalnız bırakılan genç, doğruyu bilmenin hayatı değiştirmediğini görür.