Gençlerin Karar Alma Mekanizmalarına Katılımı ve Gençlik Meclisleri
Genç nüfus oranı yüksek olmasına rağmen, Türkiye'de gençler siyasi ve idari karar alma mekanizmalarının dışına itilmiştir.
Sorunun Tanımı
Genç nüfus oranı yüksek olmasına rağmen, Türkiye'de gençler siyasi ve idari karar alma mekanizmalarının dışına itilmiştir. Gençlik politikaları çoğunlukla gençler adına yaşlı kadrolar tarafından belirlenmekte, gençlerin gerçek ihtiyaç ve talepleri göz ardı edilmektedir.
Yerel yönetimlerdeki gençlik meclisleri sembolik olmaktan öteye geçememekte, gençlerin kent yönetimine, bütçe oluşturma süreçlerine ve ulusal politikalara doğrudan katılım kanalları tıkalı kalmaktadır.
Ağırlık, başlıklardan birini seçip diğerini ertelemekle azalmaz. İşleyiş, teşvik ve denetim birbirini beslemediğinde açık büyür. Bu açık zamanla kanıksanır ve geçici bir aksaklık gibi anlatılır. Oysa tıkanma yapısalıdır. Yapısal olan, ancak işleyiş değişince geriler. 2040 hedefi de bu gerilemenin adıdır. Gençlerin Karar Alma Mekanizmalarına Katılımı ve Gençlik Meclisleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Burada suç tek bir kesime yüklenmez. Tıkanma, kuralların darlığında, kaynakların dağılımında ve gündelik pratikte aynı anda durur. Bir kapı açılıp diğeri kapanırsa insanlar yine aynı duvara çarpar. Sonraki yönelim, bu tanım olmadan havada kalır. Gençlerin Karar Alma Mekanizmalarına Katılımı ve Gençlik Meclisleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 vizyonu; gençlerin kararların nesnesi değil, öznesi olduğu "Doğrudan Katılımcı Gençlik Demokrasisi"dir. Yerel ve ulusal düzeyde gençlerin bağlayıcı söz hakkına sahip olduğu kurumsal mekanizmalar inşa edilmelidir.
Dijital katılım platformları vasıtasıyla gençlerin bütçe tercihlerinde, çevre politikalarında ve kent planlamalarında oy kullanmaları sağlanmalı, siyasal ve sivil katılımın önündeki yaş ve bürokratik engeller kaldırılmalıdır.
Yönelim, sorunu daha güzel anlatmak için değil, başka türlü işlemek için kurulur. Kaynak, kural ve yetki eski yerinde durursa sonuç da eski yerinde kalır. Hedef, bu üçlünün yerini değiştirmektir. Değişim bir sloganla değil, kurumun kendi takviminde görünür. Gençlerin Karar Alma Mekanizmalarına Katılımı ve Gençlik Meclisleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm, mevcut araçları biraz daha zorlamak değildir. Aynı araçlar aynı sonucu üretmeye devam eder. Yeni yön, sorumluluğu dağıtır, teşviki görünür kılar ve işleyişi hedefe bağlar. Bu bağ kurulmadan vaat kâğıtta kalır. İlk işler de bu bağın deneme yeridir. Gençlerin Karar Alma Mekanizmalarına Katılımı ve Gençlik Meclisleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Tüm belediyelerde "Katılımcı Gençlik Bütçesi" uygulaması zorunlu hale getirilmeli; belediye bütçesinin en az %5'inin kullanım kararı doğrudan Gençlik Meclislerine bırakılmalıdır. Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde, mevzuat tasarılarını gençlik perspektifinden inceleyen ve veto yetkisine sahip özerk bir "Ulusal Gençlik Konseyi" kurulmalıdır.
Seçilme yaşı stratejik kurumlar için düşürülmeli ve dijital oylama altyapısıyla gençlerin kent kararlarına anlık katılımı sağlanmalıdır.
Başlangıç, vizyonu küçültmez. Onu bugünün takvimine indirir. Sorumluluk belirsiz kalırsa iyi tasarlanmış bir öneri de dağılır. İlk işler bu yüzden açık, sınırlı ve denetlenebilir tutulur. Denetlenebilir olan büyür. Denetlenemeyen ise yeniden bir temenniye döner. Gençlerin Karar Alma Mekanizmalarına Katılımı ve Gençlik Meclisleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
İlk adımın ölçüsü, manşetin büyüklüğü değil, işin başlayıp başlamamasıdır. Adı geçen düzenleme, destek ya da kurumsal iş, birinin görev listesine yazılmalıdır. Yazılmayan görev yapılmaz. Yapılmayan görev de hedefi ileri bir tarihe erteler. Gençlerin Karar Alma Mekanizmalarına Katılımı ve Gençlik Meclisleri başlığında da aynı eşik geçerlidir.