Kamu Yayıncılığının (TRT vb.) Tarafsızlığı ve Niteliğinin Artırılması
Kamu yayıncılığı yapmakla mükellef olan kurumlar (TRT, Anadolu Ajansı vb.), toplumun tamamının vergileriyle finanse edilmesine rağmen tek bir siyasi anlayışın propaganda organı haline gelmiştir.
Sorunun Tanımı
Kamu yayıncılığı yapmakla mükellef olan kurumlar (TRT, Anadolu Ajansı vb.), toplumun tamamının vergileriyle finanse edilmesine rağmen tek bir siyasi anlayışın propaganda organı haline gelmiştir. Yayınlarda muhalefete, farklı seslere ve eleştirel görüşlere yer verilmemektedir.
Nitelikli belgesel, kültür ve sanat yayıncılığının yerini sığ, tarihsel gerçeklikten uzak diziler ve yanlı haber bültenleri almıştır. Bu durum kamu yayıncılığına olan güveni sıfırlamıştır.
Buradaki tablo dönemsel bir dalgalanma değildir. Aynı tıkanma hem hakkı kullanan insanın önünü keser hem de kurumun kendi işini görmesini zorlaştırır. Eksik bırakılan her parça, diğer parçanın yükünü büyütür. Mesele tek bir genelgeyle kapanmaz. 2040'ta değişmesi istenen düzen, bugün adı konmayan bir tıkanmanın üzerine kurulamaz. Kamu Yayıncılığının (TRT vb.) Tarafsızlığı ve Niteliğinin Artırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Ağırlık, başlıklardan birini seçip diğerini ertelemekle azalmaz. İşleyiş, teşvik ve denetim birbirini beslemediğinde açık büyür. Bu açık zamanla kanıksanır ve geçici bir aksaklık gibi anlatılır. Oysa tıkanma yapısalıdır. Yapısal olan, ancak işleyiş değişince geriler. 2040 hedefi de bu gerilemenin adıdır. Kamu Yayıncılığının (TRT vb.) Tarafsızlığı ve Niteliğinin Artırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 vizyonu; kamu yayıncılığının tam editoryal bağımsızlığa ve tarafsızlığa kavuşturulduğu, BBC standartlarında bir kamu medyasının inşasıdır. TRT ve AA, hiçbir siyasi partinin değil, doğrudan milletin yayın organı olmalıdır.
Çoğulcu, evrensel gazetecilik ilkelerine bağlı, bilim, kültür, sanat ve kaliteli haberciliği merkeze alan bir kamu yayıncılığı modeli kurulacaktır.
2040 burada uzak bir afiş değildir. İşleyişin, teşvikin ve denetimin değişmiş halinin adıdır. O hal, bugünkü alışkanlık aynı kaldıkça kendiliğinden gelmez. Çözüm, kimin neyi neden değiştireceğini tarif eder. Tarif, ilk adımda sınanmazsa yeniden bir niyet olarak kalır. Kamu Yayıncılığının (TRT vb.) Tarafsızlığı ve Niteliğinin Artırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Yönelim, sorunu daha güzel anlatmak için değil, başka türlü işlemek için kurulur. Kaynak, kural ve yetki eski yerinde durursa sonuç da eski yerinde kalır. Hedef, bu üçlünün yerini değiştirmektir. Değişim bir sloganla değil, kurumun kendi takviminde görünür. Kamu Yayıncılığının (TRT vb.) Tarafsızlığı ve Niteliğinin Artırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
TRT ve Anadolu Ajansı'nın yönetim kurulları, iktidar partisinin atamasıyla değil; Meclis'te grubu bulunan tüm partilerin, basın meslek örgütlerinin ve iletişim fakültelerinin temsilcilerinden oluşan bağımsız bir kurul tarafından seçilmelidir. Kamu yayıncılarının editoryal tarafsızlığı "Özerk Yayın Denetim Kurulu" tarafından anlık izlenmeli ve ihlal durumunda ağır yaptırımlar uygulanmalıdır.
Yayın içeriklerinde iktidar-muhalefet süre eşitliği yasal zorunluluk haline getirilmelidir.
Uygulanabilirlik, her şeyi bir günde bitirmek değildir. Sıradaki işlerden başlamak, hedefi soyutluktan çıkarmak demektir. Her işin bir sahibi ve izlenebilir bir karşılığı olmalıdır. Karşılığı olmayan madde listeyi uzatır ama hayatı değiştirmez. İlk adım, sonraki yılların hesabını da mümkün kılar. Kamu Yayıncılığının (TRT vb.) Tarafsızlığı ve Niteliğinin Artırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Başlangıç, vizyonu küçültmez. Onu bugünün takvimine indirir. Sorumluluk belirsiz kalırsa iyi tasarlanmış bir öneri de dağılır. İlk işler bu yüzden açık, sınırlı ve denetlenebilir tutulur. Denetlenebilir olan büyür. Denetlenemeyen ise yeniden bir temenniye döner. Kamu Yayıncılığının (TRT vb.) Tarafsızlığı ve Niteliğinin Artırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.