Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma, Depolitizasyon ve Liyakat
Kamu yönetimi, aşırı siyasallaşma, kadrolaşma ve mülakat sistemi ile ehliyet ve liyakat ilkelerinden tamamen uzaklaşmıştır.
Sorunun Tanımı
Kamu yönetimi, aşırı siyasallaşma, kadrolaşma ve mülakat sistemi ile ehliyet ve liyakat ilkelerinden tamamen uzaklaşmıştır. Sadakatin liyakatin önüne geçmesi, kamu kurumlarının niteliksizleşmesine, karar alma süreçlerinde devasa hatalara ve kamu hizmetlerinin kalitesizleşmesine yol açmaktadır.
Devlet mekanizması, vatandaşın sorununu çözen bir araç olmaktan çıkıp, bürokratik engeller çıkaran ve siyasi iktidarın nüfuz alanına dönüşmüş bir yapıya bürünmüştür.
Burada suç tek bir kesime yüklenmez. Tıkanma, kuralların darlığında, kaynakların dağılımında ve gündelik pratikte aynı anda durur. Bir kapı açılıp diğeri kapanırsa insanlar yine aynı duvara çarpar. Sonraki yönelim, bu tanım olmadan havada kalır. Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma, Depolitizasyon ve Liyakat başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Bu aksaklıklar birbirinden kopuk şikâyetler değildir. Biri dururken diğeri de yerinde kalır. Kural, kaynak ve gündelik uygulama aynı yöne bakmadıkça iyi niyet sonucu değiştirmez. İnsanlar da kurumlar da aynı dar koridorda sıkışır. 2040 hedefi, bu hiza kurulmadan bir başlık olarak kalır. Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma, Depolitizasyon ve Liyakat başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 hedefi; siyasi baskılardan arındırılmış, tamamen liyakat, ehliyet ve vatandaş memnuniyeti odaklı çalışan "Profesyonel Devlet Bürokrasisi"dir. Kamu kamu hizmeti sunarken vatandaşına eşit, tarafsız ve adil davranmalıdır.
Devlet memuriyeti siyasi partilerin kadrolaşma alanı değil, nitelikli gençlerin gururla hizmet ettiği tarafsız bir kamusal alan haline getirilmelidir.
Çözüm, mevcut araçları biraz daha zorlamak değildir. Aynı araçlar aynı sonucu üretmeye devam eder. Yeni yön, sorumluluğu dağıtır, teşviki görünür kılar ve işleyişi hedefe bağlar. Bu bağ kurulmadan vaat kâğıtta kalır. İlk işler de bu bağın deneme yeridir. Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma, Depolitizasyon ve Liyakat başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Önerilen yön, bugünkü işleyişe küçük bir yama değildir. Yetki, teşvik ve sorumluluk aynı hedefe bağlanmalıdır. Aksi halde 2040, mevcut düzenin yanında bir dilek olarak durur. Vizyon, kurumların günlük işine girmediği sürece rapor dili olarak kalır. Çözüm, bir sonraki ilk işlerle birlikte anlam kazanır. Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma, Depolitizasyon ve Liyakat başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Kamuya alımlarda ve görevde yükselmelerde mülakat sistemi tamamen kaldırılmalı, şeffaf, kamera kayıtlı ve bağımsız kurullarca yapılan nesnel sınavlar esas alınmalıdır. Kamu Üst Yönetimi için "Kariyer Adamı" sistemi getirilerek müsteşar ve genel müdür gibi bürokratların iktidar değiştiğinde görevden alınması engellenmeli, profesyonellik korunmalıdır.
"Devlet Liyakat Kurumu" kurularak tüm atamalar denetlenmeli ve torpil/kayırmacılık ağır hapis cezası gerektiren suç sayılmalıdır.
İlk adımın ölçüsü, manşetin büyüklüğü değil, işin başlayıp başlamamasıdır. Adı geçen düzenleme, destek ya da kurumsal iş, birinin görev listesine yazılmalıdır. Yazılmayan görev yapılmaz. Yapılmayan görev de hedefi ileri bir tarihe erteler. Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma, Depolitizasyon ve Liyakat başlığında da aynı eşik geçerlidir.
İlk adım, büyük hedefi ertelemeyen işleri ayırır. Duyuru yetmez. İşin sahibi, sırası ve gündelik idareye yazılması gerekir. Küçük görünen bir başlangıç, hedefi denenebilir kılar. İlk iş yapılmadan sorun tanımı da 2040 cümlesi de yerinde sayar. Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma, Depolitizasyon ve Liyakat başlığında da aynı eşik geçerlidir.