Kamuda Esnek Çalışma ve Liyakat Esaslı İnsan Kaynakları Yönetimi
Kamu sektörü, katı bürokratik hiyerarşisi, verimsiz mesai anlayışı ve yetenek odaklı olmayan işe alım ve terfi süreçleri nedeniyle hantal bir yapıya bürünmüştür.
Sorunun Tanımı
Kamu sektörü, katı bürokratik hiyerarşisi, verimsiz mesai anlayışı ve yetenek odaklı olmayan işe alım ve terfi süreçleri nedeniyle hantal bir yapıya bürünmüştür. Kamu hizmetlerinde liyakat algısının zayıflaması, kamuya olan güveni zedelediği gibi yetenekli profesyonellerin kamuyu tercih etmemesine yol açmaktadır.
Performans ölçümünün olmaması, katı mesai saatleri ve dijitalleşmenin sadece belge dönüştürme seviyesinde kalması, kamu hizmetlerinin kalitesini düşürmektedir.
Burada suç tek bir kesime yüklenmez. Tıkanma, kuralların darlığında, kaynakların dağılımında ve gündelik pratikte aynı anda durur. Bir kapı açılıp diğeri kapanırsa insanlar yine aynı duvara çarpar. Sonraki yönelim, bu tanım olmadan havada kalır. Kamuda Esnek Çalışma ve Liyakat Esaslı İnsan Kaynakları Yönetimi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Bu aksaklıklar birbirinden kopuk şikâyetler değildir. Biri dururken diğeri de yerinde kalır. Kural, kaynak ve gündelik uygulama aynı yöne bakmadıkça iyi niyet sonucu değiştirmez. İnsanlar da kurumlar da aynı dar koridorda sıkışır. 2040 hedefi, bu hiza kurulmadan bir başlık olarak kalır. Kamuda Esnek Çalışma ve Liyakat Esaslı İnsan Kaynakları Yönetimi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 vizyonumuz; çevik, veriye dayalı, hibrit çalışan ve tamamen liyakat odaklı bir kamu yönetimidir. Kamu personeli rejimi sil baştan ele alınmalı; unvan bazlı değil, proje ve yetkinlik bazlı esnek çalışma modelleri benimsenmelidir.
Kamuda görevde yükselme ve işe alımlarda insan faktörlü kayırmacılığı tamamen engelleyen, açık veri ve nesnel kriterlere dayalı şeffaf sistemler kurulmalıdır. Kamu, dijital dönüşümün ve inovasyonun yürütücüsü haline gelmelidir.
Çözüm, mevcut araçları biraz daha zorlamak değildir. Aynı araçlar aynı sonucu üretmeye devam eder. Yeni yön, sorumluluğu dağıtır, teşviki görünür kılar ve işleyişi hedefe bağlar. Bu bağ kurulmadan vaat kâğıtta kalır. İlk işler de bu bağın deneme yeridir. Kamuda Esnek Çalışma ve Liyakat Esaslı İnsan Kaynakları Yönetimi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Önerilen yön, bugünkü işleyişe küçük bir yama değildir. Yetki, teşvik ve sorumluluk aynı hedefe bağlanmalıdır. Aksi halde 2040, mevcut düzenin yanında bir dilek olarak durur. Vizyon, kurumların günlük işine girmediği sürece rapor dili olarak kalır. Çözüm, bir sonraki ilk işlerle birlikte anlam kazanır. Kamuda Esnek Çalışma ve Liyakat Esaslı İnsan Kaynakları Yönetimi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Kamu Personel Rejimi reformu yapılarak tüm kamu kurumlarında uzaktan ve esnek çalışma altyapısı yasal zemine kavuşturulmalıdır. Kamuya alımlarda mülakat sistemi tamamen kaldırılarak, izlenebilir ve bağımsız kurullarca değerlendirilen uygulamalı yetkinlik sınavları getirilmelidir.
Her kamu çalışanı için yıllık hedeflere dayalı "Performans Değerlendirme Sistemi" kurulmalı ve başarı çıktılara göre ödüllendirilmelidir. "Kamu Liyakat ve Etik Kurulu" özerk hale getirilerek tüm atamalar kamuoyuna açık denetime tabi tutulmalıdır.
İlk adımın ölçüsü, manşetin büyüklüğü değil, işin başlayıp başlamamasıdır. Adı geçen düzenleme, destek ya da kurumsal iş, birinin görev listesine yazılmalıdır. Yazılmayan görev yapılmaz. Yapılmayan görev de hedefi ileri bir tarihe erteler. Kamuda Esnek Çalışma ve Liyakat Esaslı İnsan Kaynakları Yönetimi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
İlk adım, büyük hedefi ertelemeyen işleri ayırır. Duyuru yetmez. İşin sahibi, sırası ve gündelik idareye yazılması gerekir. Küçük görünen bir başlangıç, hedefi denenebilir kılar. İlk iş yapılmadan sorun tanımı da 2040 cümlesi de yerinde sayar. Kamuda Esnek Çalışma ve Liyakat Esaslı İnsan Kaynakları Yönetimi başlığında da aynı eşik geçerlidir.