Kapsayıcı ve Şeffaf Yönetişim: Yolsuzlukla Mücadele ve Açık Veri

Yolsuzluk, şeffaflık eksikliği ve kamusal denetim mekanizmalarının işlevsizleştirilmesi Türkiye'nin kaynaklarını eriten büyük bir yaradır.

Sorunun Tanımı

Yolsuzluk, şeffaflık eksikliği ve kamusal denetim mekanizmalarının işlevsizleştirilmesi Türkiye'nin kaynaklarını eriten büyük bir yaradır. Kamu ihale kanununda yapılan yüzlerce değişiklik, ihalelerin kapalı kapılar arkasında yandaş şirketlere verilmesine imkan tanımaktadır.

Sayıştay denetim raporlarının makaslanması, kamu yöneticilerinin servet beyanlarının gizliliği ve bilgi edinme hakkının sınırlandırılması yolsuzluk risklerini artırmakta, kamusal kaynakların verimsiz ve usulsüz kullanılmasına zemin hazırlamaktadır.

Ağırlık, başlıklardan birini seçip diğerini ertelemekle azalmaz. İşleyiş, teşvik ve denetim birbirini beslemediğinde açık büyür. Bu açık zamanla kanıksanır ve geçici bir aksaklık gibi anlatılır. Oysa tıkanma yapısalıdır. Yapısal olan, ancak işleyiş değişince geriler. 2040 hedefi de bu gerilemenin adıdır. Kapsayıcı ve Şeffaf Yönetişim: Yolsuzlukla Mücadele ve Açık Veri başlığında da aynı eşik geçerlidir.

Burada suç tek bir kesime yüklenmez. Tıkanma, kuralların darlığında, kaynakların dağılımında ve gündelik pratikte aynı anda durur. Bir kapı açılıp diğeri kapanırsa insanlar yine aynı duvara çarpar. Sonraki yönelim, bu tanım olmadan havada kalır. Kapsayıcı ve Şeffaf Yönetişim: Yolsuzlukla Mücadele ve Açık Veri başlığında da aynı eşik geçerlidir.

Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu

2040 hedefimiz; "Sıfır Toleranslı Şeffaf Devlet" yapısıdır. Yönetişim süreçlerinin her aşaması dijital ve açık veri standartlarında halkın denetimine açık olmalıdır.

Kamusal harcamaların her kuruşunun hesabının verildiği, yolsuzluğun algoritmik ve kurumsal denetimlerle imkansız hale getirildiği, dürüstlük ve liyakatin kamu yönetiminin temel ilkesi olduğu bir Türkiye hedeflenmektedir.

Yönelim, sorunu daha güzel anlatmak için değil, başka türlü işlemek için kurulur. Kaynak, kural ve yetki eski yerinde durursa sonuç da eski yerinde kalır. Hedef, bu üçlünün yerini değiştirmektir. Değişim bir sloganla değil, kurumun kendi takviminde görünür. Kapsayıcı ve Şeffaf Yönetişim: Yolsuzlukla Mücadele ve Açık Veri başlığında da aynı eşik geçerlidir.

Çözüm, mevcut araçları biraz daha zorlamak değildir. Aynı araçlar aynı sonucu üretmeye devam eder. Yeni yön, sorumluluğu dağıtır, teşviki görünür kılar ve işleyişi hedefe bağlar. Bu bağ kurulmadan vaat kâğıtta kalır. İlk işler de bu bağın deneme yeridir. Kapsayıcı ve Şeffaf Yönetişim: Yolsuzlukla Mücadele ve Açık Veri başlığında da aynı eşik geçerlidir.

Uygulanabilir İlk Adım

Kamu İhale Kanunu AB standartlarına uyumlu hale getirilerek tüm istisnalar kaldırılmalı, canlı yayında yapılan açık ihaleler zorunlu olmalıdır. Bağımsız "Yolsuzlukla Mücadele Kurumu" kurulmalı ve geniş soruşturma yetkileri ile donatılmalıdır.

Siyasilerin ve üst düzey kamu görevlilerinin servet beyanları kamuoyunun erişimine açılmalıdır. Sayıştay'ın denetim yetkileri tüm kamu ve saray bütçesini kapsayacak şekilde genişletilmeli ve raporlar sansürsüz TBMM'ye ve halka sunulmalıdır.

Başlangıç, vizyonu küçültmez. Onu bugünün takvimine indirir. Sorumluluk belirsiz kalırsa iyi tasarlanmış bir öneri de dağılır. İlk işler bu yüzden açık, sınırlı ve denetlenebilir tutulur. Denetlenebilir olan büyür. Denetlenemeyen ise yeniden bir temenniye döner. Kapsayıcı ve Şeffaf Yönetişim: Yolsuzlukla Mücadele ve Açık Veri başlığında da aynı eşik geçerlidir.

İlk adımın ölçüsü, manşetin büyüklüğü değil, işin başlayıp başlamamasıdır. Adı geçen düzenleme, destek ya da kurumsal iş, birinin görev listesine yazılmalıdır. Yazılmayan görev yapılmaz. Yapılmayan görev de hedefi ileri bir tarihe erteler. Kapsayıcı ve Şeffaf Yönetişim: Yolsuzlukla Mücadele ve Açık Veri başlığında da aynı eşik geçerlidir.