Karar Masasında Gençler: Yerel Yönetimlerde Gerçek Gençlik Katılımı Nasıl Olur?
Gençlik meclisi, fotoğraf çekilen bir kurul olarak kalırsa katılım olmaz. Karar masasında genç, bağlayıcı bir kalem görürse kentin ortağı olur.
Sorunun Tanımı
Gençlik meclislerinin sembolik kalması, gençlerin kent yönetimi kararlarında söz hakkı bulamaması.
Sembolik meclis, genci davet edip sözü rafa kaldırır. Kentin bütçesi ve imarı konuşulurken genç, “danışılan” konumunda bekler. Söz hakkı yoksa katılım, etkinlik takvimine döner. Güven de orada aşınır. Genç, dinlenmediğini bir kez değil, her yıl görür.
Genç, yerel yönetimde her yıl dinlenmediğini görürse katılım, davet metninden ibaret kalır. Davet, gündemi gencin yazmadığı bir masaya çağırır. Masa, gencin cümlesini madde yapmazsa temsil, rozet olarak durur. Rozet, bütçeyi değiştirmez.
Bu iş duyurulmakla bitmez. Cümle, bu hafta kimin üstleneceği yazılmazsa yine rafta kalır. Rafta kalan tespit, genci haklı ama yalnız bırakır. Yalnız bırakılan genç, doğruyu bilmenin hayatı değiştirmediğini görür.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
Belediye meclislerinde ve bütçe görüşmelerinde gençlerin bağlayıcı oy ve teklif hakkına sahip olduğu katılımcı bütçe modeli.
2040’ta katılımcı bütçe, belediye meclisinde ve bütçe görüşmesinde gence bağlayıcı teklif ve oy alanı açar. Bu, meclisin yerine geçmek değil, belirli bir kalemde gençlerin oyunun sonucu değiştirmesidir. Kural önceden yazılır, sonuç açıklanır. Böylece gençlik katılımı, temsilcilik rozetinden çıkar.
Gerçek katılım, gencin önerisinin hangi kaleme yazıldığının görünmesidir. Görünmeyen öneri, tutanakta kaybolur. Kayıp, sonra 'gençler ilgilenmiyor' diye anlatılır. İlgisizlik, çoğu zaman kapının kapanmasından doğar.
Bu iş duyurulmakla bitmez. Cümle, bu hafta kimin üstleneceği yazılmazsa yine rafta kalır. Rafta kalan tespit, genci haklı ama yalnız bırakır. Yalnız bırakılan genç, doğruyu bilmenin hayatı değiştirmediğini görür.
Uygulanabilir İlk Adım
Belediye yatırım bütçelerinin en az %5'inin gençlerin oylarıyla belirleneceği katılımcı dijital oylama sistemine geçilmesi.
Yatırım bütçesinin gençlerin oyuyla belirlenecek bir dilimi, dijital oylamayla seçilebilir. Kaynak belgede bu dilim en az yüzde beş olarak önerilir; önemli olan oranın ilan edilmesi ve sonucun bağlayıcı olmasıdır. Bir belediye, küçük bir kalemde, açık proje listesi ve açık sayımla dener. Genç, oyunun nereye gittiğini görür.
Genç, oyunun nereye gittiğini görmelidir. Görmek, sonucun kendisine ait olmasını değil, sürecin okunmasını ister. Okunmayan süreç, güveni her dönem biraz daha eksiltir. Eksilen güven, bir sonraki davete katılımı da düşürür.
Bu iş duyurulmakla bitmez. Cümle, bu hafta kimin üstleneceği yazılmazsa yine rafta kalır. Rafta kalan tespit, genci haklı ama yalnız bırakır. Yalnız bırakılan genç, doğruyu bilmenin hayatı değiştirmediğini görür.