Katma Değerli Sanayi Dönüşümü ve İleri Teknoloji Üretimi
Türk sanayisi uzun yıllardır orta-düşük ve orta-yüksek teknoloji kıskacına sıkışmış durumdadır.
Sorunun Tanımı
Türk sanayisi uzun yıllardır orta-düşük ve orta-yüksek teknoloji kıskacına sıkışmış durumdadır. İhracatın kilogram değerinin düşük olması, yüksek hammadde ve yarı mamul ithalatı bağımlılığı ile birleştiğinde dış ticaret açığını kalıcı hale getirmektedir.
Ar-Ge harcamalarının GSYİH içindeki payının gelişmiş ülkelere kıyasla yetersiz kalması, üniversite-sanayi iş birliğinin kağıt üzerinde kalması ve patent ticarileştirme oranlarının düşüklüğü, yüksek teknolojiye dayalı yerli üretimin önündeki en büyük engellerdir.
Ağırlık, başlıklardan birini seçip diğerini ertelemekle azalmaz. İşleyiş, teşvik ve denetim birbirini beslemediğinde açık büyür. Bu açık zamanla kanıksanır ve geçici bir aksaklık gibi anlatılır. Oysa tıkanma yapısalıdır. Yapısal olan, ancak işleyiş değişince geriler. 2040 hedefi de bu gerilemenin adıdır. Katma Değerli Sanayi Dönüşümü ve İleri Teknoloji Üretimi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 yılına kadar Türkiye sanayisi, konvansiyonel imalattan tam otomasyonlu, yapay zeka destekli ve sıfır karbon odaklı akıllı üretime geçmelidir. Çip tasarımı ve üretimi, biyoteknoloji, savunma sanayii teknolojilerinin sivil alana uyarlanması, batarya teknolojileri ve ileri malzeme bilimi öncelikli stratejik sektörler olarak tanımlanmalıdır.
Sanayide dijital dönüşümü tamamlamış, kendi özgün teknolojisini üreten ve küresel tedarik zincirlerinin vazgeçilmez bir parçası haline gelen bir üretim ekosistemi hedeflenmektedir.
Yönelim, sorunu daha güzel anlatmak için değil, başka türlü işlemek için kurulur. Kaynak, kural ve yetki eski yerinde durursa sonuç da eski yerinde kalır. Hedef, bu üçlünün yerini değiştirmektir. Değişim bir sloganla değil, kurumun kendi takviminde görünür. Katma Değerli Sanayi Dönüşümü ve İleri Teknoloji Üretimi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Stratejik sektörlerde faaliyet gösteren Ar-Ge merkezlerine doğrudan ve şeffaf sermaye aktarımı sağlayacak "Milli Teknoloji Fonu" kurulmalıdır. Üniversitelerin teknoparkları teknolojik ticarileştirme merkezlerine dönüştürülmeli ve akademik yükselmelerde patent ticarileştirme temel kriterlerden biri yapılmalıdır.
İleri teknoloji üreten KOBİ'lere yönelik sıfır faizli ekipman ve yazılım modernizasyonu kredileri verilmeli, yüksek teknoloji ürün ihracatında nakliye ve gümrük kolaylıkları sağlayan özel teşvik paketleri yürürlüğe konmalıdır.
Başlangıç, vizyonu küçültmez. Onu bugünün takvimine indirir. Sorumluluk belirsiz kalırsa iyi tasarlanmış bir öneri de dağılır. İlk işler bu yüzden açık, sınırlı ve denetlenebilir tutulur. Denetlenebilir olan büyür. Denetlenemeyen ise yeniden bir temenniye döner. Katma Değerli Sanayi Dönüşümü ve İleri Teknoloji Üretimi başlığında da aynı eşik geçerlidir.