Kütüphanelerin ve Kültür Merkezlerinin Dijital Çağa Uyumu
Türkiye'deki halk kütüphaneleri ve kültür merkezleri, geleneksel, soğuk ve sadece kitap deposu/ders çalışma alanı olarak kullanılan atıl mekanlar olarak kalmıştır.
Sorunun Tanımı
Türkiye'deki halk kütüphaneleri ve kültür merkezleri, geleneksel, soğuk ve sadece kitap deposu/ders çalışma alanı olarak kullanılan atıl mekanlar olarak kalmıştır. Dijital veritabanlarına erişim yetersizdir, gençlerin ilgisini çekecek sosyal, teknolojik ve etkileşimli alanlar bulunmamaktadır.
Kültür merkezleri ise nitelikli etkinlikler sunmaktan uzak, çoğunlukla siyasi propagandaların veya düzeysiz organizasyonların yapıldığı binalara dönüşmüştür.
Buradaki tablo dönemsel bir dalgalanma değildir. Aynı tıkanma hem hakkı kullanan insanın önünü keser hem de kurumun kendi işini görmesini zorlaştırır. Eksik bırakılan her parça, diğer parçanın yükünü büyütür. Mesele tek bir genelgeyle kapanmaz. 2040'ta değişmesi istenen düzen, bugün adı konmayan bir tıkanmanın üzerine kurulamaz. Kütüphanelerin ve Kültür Merkezlerinin Dijital Çağa Uyumu başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Ağırlık, başlıklardan birini seçip diğerini ertelemekle azalmaz. İşleyiş, teşvik ve denetim birbirini beslemediğinde açık büyür. Bu açık zamanla kanıksanır ve geçici bir aksaklık gibi anlatılır. Oysa tıkanma yapısalıdır. Yapısal olan, ancak işleyiş değişince geriler. 2040 hedefi de bu gerilemenin adıdır. Kütüphanelerin ve Kültür Merkezlerinin Dijital Çağa Uyumu başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 vizyonu; kütüphanelerin ve kültür merkezlerinin 7/24 yaşayan, dijital bilgiye ve teknolojiye ücretsiz erişim sağlayan, sosyalleşme ve ortak üretim (co-working/maker) alanlarına dönüştürülmesidir. Bu mekanlar, bilginin sadece tüketildiği değil, podcast üretildiği, kodlama öğrenildiği, sanat atölyelerinin yapıldığı kent içi entelektüel vahalara dönüştürülmelidir.
2040 burada uzak bir afiş değildir. İşleyişin, teşvikin ve denetimin değişmiş halinin adıdır. O hal, bugünkü alışkanlık aynı kaldıkça kendiliğinden gelmez. Çözüm, kimin neyi neden değiştireceğini tarif eder. Tarif, ilk adımda sınanmazsa yeniden bir niyet olarak kalır. Kütüphanelerin ve Kültür Merkezlerinin Dijital Çağa Uyumu başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Yönelim, sorunu daha güzel anlatmak için değil, başka türlü işlemek için kurulur. Kaynak, kural ve yetki eski yerinde durursa sonuç da eski yerinde kalır. Hedef, bu üçlünün yerini değiştirmektir. Değişim bir sloganla değil, kurumun kendi takviminde görünür. Kütüphanelerin ve Kültür Merkezlerinin Dijital Çağa Uyumu başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Tüm il ve ilçelerdeki kütüphaneler "Milli Dijital Yaşam Merkezleri" olarak yeniden tasarlanmalıdır. Kütüphanelere yüksek hızlı ücretsiz internet, 3D yazıcılar, ses kayıt stüdyoları ve küresel dijital akademik veritabanı üyelikleri entegre edilmelidir.
Mahallî kütüphanelerin 7 gün 24 saat açık kalması sağlanmalıdır. Kültür merkezlerinin programlaması, yerel sanatçılar ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan bağımsız kurullar tarafından yapılmalıdır.
Uygulanabilirlik, her şeyi bir günde bitirmek değildir. Sıradaki işlerden başlamak, hedefi soyutluktan çıkarmak demektir. Her işin bir sahibi ve izlenebilir bir karşılığı olmalıdır. Karşılığı olmayan madde listeyi uzatır ama hayatı değiştirmez. İlk adım, sonraki yılların hesabını da mümkün kılar. Kütüphanelerin ve Kültür Merkezlerinin Dijital Çağa Uyumu başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Başlangıç, vizyonu küçültmez. Onu bugünün takvimine indirir. Sorumluluk belirsiz kalırsa iyi tasarlanmış bir öneri de dağılır. İlk işler bu yüzden açık, sınırlı ve denetlenebilir tutulur. Denetlenebilir olan büyür. Denetlenemeyen ise yeniden bir temenniye döner. Kütüphanelerin ve Kültür Merkezlerinin Dijital Çağa Uyumu başlığında da aynı eşik geçerlidir.