Mesleki ve Teknik Eğitimin Yeniden Yapılandırılması
Mesleki ve teknik eğitim, toplum nezdinde "başarısız öğrencilerin yönlendirildiği ikinci sınıf eğitim" algısına mahkûm edilmiştir.
Sorunun Tanımı
Mesleki ve teknik eğitim, toplum nezdinde "başarısız öğrencilerin yönlendirildiği ikinci sınıf eğitim" algısına mahkûm edilmiştir. Müfredatın ve atölye ekipmanlarının güncel teknolojinin gerisinde kalması, meslek lisesi mezunlarının sanayinin aradığı niteliklere sahip olamamasına yol açmaktadır.
Sanayicinin "ara eleman değil, aranan eleman" bulamadığı bir ortamda, meslek lisesi mezunları da alanları dışında düşük ücretli işlerde çalışmak zorunda kalmaktadır.
Ağırlık, başlıklardan birini seçip diğerini ertelemekle azalmaz. İşleyiş, teşvik ve denetim birbirini beslemediğinde açık büyür. Bu açık zamanla kanıksanır ve geçici bir aksaklık gibi anlatılır. Oysa tıkanma yapısalıdır. Yapısal olan, ancak işleyiş değişince geriler. 2040 hedefi de bu gerilemenin adıdır. Mesleki ve Teknik Eğitimin Yeniden Yapılandırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Burada suç tek bir kesime yüklenmez. Tıkanma, kuralların darlığında, kaynakların dağılımında ve gündelik pratikte aynı anda durur. Bir kapı açılıp diğeri kapanırsa insanlar yine aynı duvara çarpar. Sonraki yönelim, bu tanım olmadan havada kalır. Mesleki ve Teknik Eğitimin Yeniden Yapılandırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 vizyonu; mesleki eğitimi yüksek teknolojiye uyumlu, prestijli ve garantili kariyer kapısı haline getirmektir. Almanya'daki İkili (Dual) Eğitim Modeli yerlileştirilerek, öğrencinin haftanın yarısını okulda teorik eğitimle, diğer yarısını ise doğrudan fabrika veya teknoloji merkezinde uygulamayla geçirmesi sağlanmalıdır.
Meslek liseleri, geleceğin yeşil yakalı ve dijital yakalı teknik uzmanlarını yetiştiren inovasyon merkezlerine dönüştürülmelidir.
Yönelim, sorunu daha güzel anlatmak için değil, başka türlü işlemek için kurulur. Kaynak, kural ve yetki eski yerinde durursa sonuç da eski yerinde kalır. Hedef, bu üçlünün yerini değiştirmektir. Değişim bir sloganla değil, kurumun kendi takviminde görünür. Mesleki ve Teknik Eğitimin Yeniden Yapılandırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm, mevcut araçları biraz daha zorlamak değildir. Aynı araçlar aynı sonucu üretmeye devam eder. Yeni yön, sorumluluğu dağıtır, teşviki görünür kılar ve işleyişi hedefe bağlar. Bu bağ kurulmadan vaat kâğıtta kalır. İlk işler de bu bağın deneme yeridir. Mesleki ve Teknik Eğitimin Yeniden Yapılandırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Tüm Organize Sanayi Bölgelerinde (OSB) sanayicilerle ortak yönetilen "Teknoloji Odaklı Meslek Liseleri" açılmalıdır. Meslek lisesi öğrencilerinin staj ücretleri devlet tarafından desteklenmeli ve asgari ücret seviyesine çekilmelidir.
Meslek lisesinden mezun olup kendi alanında çalışan gençlere bedelli askerlik kolaylığı, SGK prim indirimi ve yükseköğrenime geçişte ek puan/burs imkânı sağlanmalıdır. Okul atölyeleri son teknoloji simülatörler, robotik kollar ve CNC makineleri ile yenilenmelidir.
Başlangıç, vizyonu küçültmez. Onu bugünün takvimine indirir. Sorumluluk belirsiz kalırsa iyi tasarlanmış bir öneri de dağılır. İlk işler bu yüzden açık, sınırlı ve denetlenebilir tutulur. Denetlenebilir olan büyür. Denetlenemeyen ise yeniden bir temenniye döner. Mesleki ve Teknik Eğitimin Yeniden Yapılandırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.
İlk adımın ölçüsü, manşetin büyüklüğü değil, işin başlayıp başlamamasıdır. Adı geçen düzenleme, destek ya da kurumsal iş, birinin görev listesine yazılmalıdır. Yazılmayan görev yapılmaz. Yapılmayan görev de hedefi ileri bir tarihe erteler. Mesleki ve Teknik Eğitimin Yeniden Yapılandırılması başlığında da aynı eşik geçerlidir.