Özel Eğitim ve Dezavantajlı Gruplar İçin Kapsayıcı Eğitim
Özel gereksinimli bireyler (otizm, bedensel engellilik, üstün zekâ vb.) ve mülteci/göçmen çocuklar eğitim sisteminde ciddi entegrasyon sorunları yaşamaktadır.
Sorunun Tanımı
Özel gereksinimli bireyler (otizm, bedensel engellilik, üstün zekâ vb.) ve mülteci/göçmen çocuklar eğitim sisteminde ciddi entegrasyon sorunları yaşamaktadır. Okulların fiziki mimarisinin engellilere uygun olmaması, özel eğitim öğretmeni eksikliği ve kaynaştırma eğitimindeki pedagojik yetersizlikler bu çocukları eğitim dışına itmektedir.
Özel yetenekli çocukların tespiti ve yönlendirilmesi ise sistemli bir yapıdan yoksun olup kişisel çabalara bırakılmıştır.
Burada suç tek bir kesime yüklenmez. Tıkanma, kuralların darlığında, kaynakların dağılımında ve gündelik pratikte aynı anda durur. Bir kapı açılıp diğeri kapanırsa insanlar yine aynı duvara çarpar. Sonraki yönelim, bu tanım olmadan havada kalır. Özel Eğitim ve Dezavantajlı Gruplar İçin Kapsayıcı Eğitim başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Bu aksaklıklar birbirinden kopuk şikâyetler değildir. Biri dururken diğeri de yerinde kalır. Kural, kaynak ve gündelik uygulama aynı yöne bakmadıkça iyi niyet sonucu değiştirmez. İnsanlar da kurumlar da aynı dar koridorda sıkışır. 2040 hedefi, bu hiza kurulmadan bir başlık olarak kalır. Özel Eğitim ve Dezavantajlı Gruplar İçin Kapsayıcı Eğitim başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 vizyonu; hiçbir çocuğun geride bırakılmadığı, tamamen kapsayıcı, engelsiz ve bireysel farklılıkları zenginlik olarak gören bir eğitim mimarisidir. Okullar, fiziksel ve pedagojik olarak tüm engel gruplarının sorunsuz eğitim alabileceği mimaride tasarlanmalıdır.
Özel yetenekli öğrenciler için ise potansiyellerini ülkenin ve insanlığın faydasına dönüştürebilecekleri esnek ve hızlandırılmış eğitim modülleri geliştirilmelidir.
Çözüm, mevcut araçları biraz daha zorlamak değildir. Aynı araçlar aynı sonucu üretmeye devam eder. Yeni yön, sorumluluğu dağıtır, teşviki görünür kılar ve işleyişi hedefe bağlar. Bu bağ kurulmadan vaat kâğıtta kalır. İlk işler de bu bağın deneme yeridir. Özel Eğitim ve Dezavantajlı Gruplar İçin Kapsayıcı Eğitim başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Önerilen yön, bugünkü işleyişe küçük bir yama değildir. Yetki, teşvik ve sorumluluk aynı hedefe bağlanmalıdır. Aksi halde 2040, mevcut düzenin yanında bir dilek olarak durur. Vizyon, kurumların günlük işine girmediği sürece rapor dili olarak kalır. Çözüm, bir sonraki ilk işlerle birlikte anlam kazanır. Özel Eğitim ve Dezavantajlı Gruplar İçin Kapsayıcı Eğitim başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Tüm okul binaları 2 yıl içinde tam erişilebilirlik (rampa, asansör, kabartma alfabe, sesli uyarı) standartlarına getirilmelidir. Her okula en az bir "Özel Eğitim Uzmanı" atanmalı ve normal sınıf öğretmenlerine kapsayıcı eğitim pedagojisi eğitimi zorunlu tutulmalıdır.
Üstün yetenekli çocukların erken tespiti için bilimsel ve tarafsız tarama testleri yaygınlaştırılmalı, BİLSEM'lerin kapasitesi ve niteliği artırılmalıdır. Özel gereksinimli öğrencilerin ailelerine psikolojik ve finansal destek paketleri genişletilmelidir.
İlk adımın ölçüsü, manşetin büyüklüğü değil, işin başlayıp başlamamasıdır. Adı geçen düzenleme, destek ya da kurumsal iş, birinin görev listesine yazılmalıdır. Yazılmayan görev yapılmaz. Yapılmayan görev de hedefi ileri bir tarihe erteler. Özel Eğitim ve Dezavantajlı Gruplar İçin Kapsayıcı Eğitim başlığında da aynı eşik geçerlidir.
İlk adım, büyük hedefi ertelemeyen işleri ayırır. Duyuru yetmez. İşin sahibi, sırası ve gündelik idareye yazılması gerekir. Küçük görünen bir başlangıç, hedefi denenebilir kılar. İlk iş yapılmadan sorun tanımı da 2040 cümlesi de yerinde sayar. Özel Eğitim ve Dezavantajlı Gruplar İçin Kapsayıcı Eğitim başlığında da aynı eşik geçerlidir.