Yenilenebilir Enerji Dönüşümü ve Depolama Teknolojileri
Türkiye'nin enerji sektörü büyük oranda ithal fosil yakıtlara (doğalgaz ve kömür) bağımlıdır.
Sorunun Tanımı
Türkiye'nin enerji sektörü büyük oranda ithal fosil yakıtlara (doğalgaz ve kömür) bağımlıdır. Bu durum hem cari açığın en büyük kalemini oluşturmakta hem de yüksek sera gazı emisyonları ile iklim krizini körüklemektedir.
Güneş ve rüzgar enerjisi potansiyeli çok yüksek olmasına rağmen, şebeke altyapısının yetersizliği, lisanslama bürokrasisi ve gelişmiş enerji depolama tesislerinin eksikliği yenilenebilir enerjinin ana yük payına dönüşmesini engellemektedir.
Burada suç tek bir kesime yüklenmez. Tıkanma, kuralların darlığında, kaynakların dağılımında ve gündelik pratikte aynı anda durur. Bir kapı açılıp diğeri kapanırsa insanlar yine aynı duvara çarpar. Sonraki yönelim, bu tanım olmadan havada kalır. Yenilenebilir Enerji Dönüşümü ve Depolama Teknolojileri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Bu aksaklıklar birbirinden kopuk şikâyetler değildir. Biri dururken diğeri de yerinde kalır. Kural, kaynak ve gündelik uygulama aynı yöne bakmadıkça iyi niyet sonucu değiştirmez. İnsanlar da kurumlar da aynı dar koridorda sıkışır. 2040 hedefi, bu hiza kurulmadan bir başlık olarak kalır. Yenilenebilir Enerji Dönüşümü ve Depolama Teknolojileri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 hedefi; elektrik üretiminin %80'inden fazlasını yerli ve yenilenebilir kaynaklardan sağlayan, net sıfır karbon odaklı bir enerji ekosistemidir. Güneş, rüzgar, jeotermal ve yeşil hidrojen enerjisi ana taşıyıcılar olmalıdır.
Akıllı şebekeler ve devasa batarya depolama tesisleri inşa edilerek, yenilenebilir enerjinin kesintili yapısı kompanse edilmeli, Türkiye bölgesel bir temiz enerji ihraç merkezi haline getirilmelidir.
Çözüm, mevcut araçları biraz daha zorlamak değildir. Aynı araçlar aynı sonucu üretmeye devam eder. Yeni yön, sorumluluğu dağıtır, teşviki görünür kılar ve işleyişi hedefe bağlar. Bu bağ kurulmadan vaat kâğıtta kalır. İlk işler de bu bağın deneme yeridir. Yenilenebilir Enerji Dönüşümü ve Depolama Teknolojileri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Önerilen yön, bugünkü işleyişe küçük bir yama değildir. Yetki, teşvik ve sorumluluk aynı hedefe bağlanmalıdır. Aksi halde 2040, mevcut düzenin yanında bir dilek olarak durur. Vizyon, kurumların günlük işine girmediği sürece rapor dili olarak kalır. Çözüm, bir sonraki ilk işlerle birlikte anlam kazanır. Yenilenebilir Enerji Dönüşümü ve Depolama Teknolojileri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Fosil yakıt sübvansiyonları aşamalı olarak kaldırılarak bu kaynaklar yenilenebilir enerji teşviklerine aktarılmalıdır. Çatı tipi güneş enerjisi (GES) kurulumlarında bürokrasi tamamen kaldırılmalı ve mahsuplaşma sistemi bireysel üretici lehine düzenlenmelidir.
Büyük ölçekli şebeke tipi batarya depolama yatırımlarına vergi muafiyeti ve alım garantisi verilmelidir. Yeşil Hidrojen Ulusal Stratejisi hayata geçirilerek sanayide doğalgaz yerine yeşil hidrojen kullanımı desteklenmelidir.
İlk adımın ölçüsü, manşetin büyüklüğü değil, işin başlayıp başlamamasıdır. Adı geçen düzenleme, destek ya da kurumsal iş, birinin görev listesine yazılmalıdır. Yazılmayan görev yapılmaz. Yapılmayan görev de hedefi ileri bir tarihe erteler. Yenilenebilir Enerji Dönüşümü ve Depolama Teknolojileri başlığında da aynı eşik geçerlidir.
İlk adım, büyük hedefi ertelemeyen işleri ayırır. Duyuru yetmez. İşin sahibi, sırası ve gündelik idareye yazılması gerekir. Küçük görünen bir başlangıç, hedefi denenebilir kılar. İlk iş yapılmadan sorun tanımı da 2040 cümlesi de yerinde sayar. Yenilenebilir Enerji Dönüşümü ve Depolama Teknolojileri başlığında da aynı eşik geçerlidir.