Yerel Kültürlerin, Dillerin ve Unutulmaya Yüz Tutmuş Zanaatların Desteklenmesi
Globalleşme ve tek tipleştirici kültür politikaları, Anadolu'nun zengin mikro-kültürlerini, yerel dillerini ve geleneksel zanaatlarını yok oluşa sürüklemektedir.
Sorunun Tanımı
Globalleşme ve tek tipleştirici kültür politikaları, Anadolu'nun zengin mikro-kültürlerini, yerel dillerini ve geleneksel zanaatlarını yok oluşa sürüklemektedir. Lazca, Hemşince, Süryanice gibi diller ve yerel lehçeler konuşulmaz hale gelmekte; dokumacılık, bakırcılık, çini sanatı gibi köklü zanaatlar ekonomik karşılık bulamadığı için çırak yetiştirememektedir.
Bu durum kültürel mozaiğimizin fakirleşmesine neden olmaktadır.
Buradaki tablo dönemsel bir dalgalanma değildir. Aynı tıkanma hem hakkı kullanan insanın önünü keser hem de kurumun kendi işini görmesini zorlaştırır. Eksik bırakılan her parça, diğer parçanın yükünü büyütür. Mesele tek bir genelgeyle kapanmaz. 2040'ta değişmesi istenen düzen, bugün adı konmayan bir tıkanmanın üzerine kurulamaz. Yerel Kültürlerin, Dillerin ve Unutulmaya Yüz Tutmuş Zanaatların Desteklenmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Ağırlık, başlıklardan birini seçip diğerini ertelemekle azalmaz. İşleyiş, teşvik ve denetim birbirini beslemediğinde açık büyür. Bu açık zamanla kanıksanır ve geçici bir aksaklık gibi anlatılır. Oysa tıkanma yapısalıdır. Yapısal olan, ancak işleyiş değişince geriler. 2040 hedefi de bu gerilemenin adıdır. Yerel Kültürlerin, Dillerin ve Unutulmaya Yüz Tutmuş Zanaatların Desteklenmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu
2040 vizyonu; Türkiye'nin tüm kültürel renklerini, dillerini ve geleneksel zanaatlarını eşit derecede değerli gören ve yaşatan bir "Kültürel Çoğulculuk" anlayışıdır. Yerel kültürler birer zenginlik kaynağı olarak desteklenmeli; geleneksel zanaatlar modern tasarımla birleştirilerek küresel pazarlara sunulmalıdır.
Yerel dillerin ve literatürün korunması kamusal bir sorumluluk olarak ele alınmalıdır.
2040 burada uzak bir afiş değildir. İşleyişin, teşvikin ve denetimin değişmiş halinin adıdır. O hal, bugünkü alışkanlık aynı kaldıkça kendiliğinden gelmez. Çözüm, kimin neyi neden değiştireceğini tarif eder. Tarif, ilk adımda sınanmazsa yeniden bir niyet olarak kalır. Yerel Kültürlerin, Dillerin ve Unutulmaya Yüz Tutmuş Zanaatların Desteklenmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Yönelim, sorunu daha güzel anlatmak için değil, başka türlü işlemek için kurulur. Kaynak, kural ve yetki eski yerinde durursa sonuç da eski yerinde kalır. Hedef, bu üçlünün yerini değiştirmektir. Değişim bir sloganla değil, kurumun kendi takviminde görünür. Yerel Kültürlerin, Dillerin ve Unutulmaya Yüz Tutmuş Zanaatların Desteklenmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Uygulanabilir İlk Adım
Yerel kültürlerin ve dillerin tespiti, belgelenmesi ve yaşatılması için "Kültürel Çeşitlilik Enstitüsü" kurulmalıdır. Geleneksel zanaatkarların ürettiği coğrafi işaretli ürünler için e-ticaret teşvikleri ve ihracat muafiyetleri getirilmelidir.
Halk eğitim merkezlerinde ve belediye kurslarında unutulmaya yüz tutmuş zanaatlara yönelik gençlere yönelik burslu eğitim programları açılmalıdır. Yerel sözlü edebiyatın ve müzik arşivlerinin dijital kayıt altına alınması sağlanmalıdır.
Uygulanabilirlik, her şeyi bir günde bitirmek değildir. Sıradaki işlerden başlamak, hedefi soyutluktan çıkarmak demektir. Her işin bir sahibi ve izlenebilir bir karşılığı olmalıdır. Karşılığı olmayan madde listeyi uzatır ama hayatı değiştirmez. İlk adım, sonraki yılların hesabını da mümkün kılar. Yerel Kültürlerin, Dillerin ve Unutulmaya Yüz Tutmuş Zanaatların Desteklenmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.
Başlangıç, vizyonu küçültmez. Onu bugünün takvimine indirir. Sorumluluk belirsiz kalırsa iyi tasarlanmış bir öneri de dağılır. İlk işler bu yüzden açık, sınırlı ve denetlenebilir tutulur. Denetlenebilir olan büyür. Denetlenemeyen ise yeniden bir temenniye döner. Yerel Kültürlerin, Dillerin ve Unutulmaya Yüz Tutmuş Zanaatların Desteklenmesi başlığında da aynı eşik geçerlidir.