Yeşil Yakalar Geliyor: Sürdürülebilir Ekonomi Hangi Yeni İşleri Doğuracak?

Yeşil yaka, yeni bir ünvan merakı değil, dönüşen ekonominin ihtiyaç duyduğu iştir. Sürdürülebilirlik, broşürde kalırsa meslek doğmaz; eğitimde karşılığı olursa doğar.

Sorunun Tanımı

Geleneksel sanayi kollarının yerini yeşil dönüşüme bırakması sürecinde bu alanda eğitilmiş insan kaynağı açığının bulunması.

Sanayi yeşil dönüşüme kaydıkça, o dönüşümü ölçen, kuran ve işleten insan açığı belirir. Açık, “ilgi var, eleman yok” diye özetlenir. Oysa meslek, müfredatta adı konmamışsa genç ona yönelemez. Yeşil ekonomi, yeni işi ilan etmekle değil, o işin öğrenilmesini sağlamakla büyür.

Yeşil iş ilanı, o işin nasıl öğrenileceği yazılmadan genç için bir tabela olarak kalır. Yeni yaka, isimle değil, atölyedeki teslimle doğar. Teslim yoksa ilan, eski işe yeni bir etiket yapıştırır. Etiket, ne ücret getirir ne de beceri. Beceri, ancak yapılmış işin tekrarında birikir.

Çözüm Önerisi ve 2040 Vizyonu

Yenilenebilir enerji, karbon ayak izi hesaplama, döngüsel ekonomi uzmanlığı gibi "yeşil yaka" mesleklerine odaklanan sertifika ve lisans programları.

2040’ta yeşil yaka; yenilenebilir enerji, karbon hesabı ve döngüsel ekonomi gibi alanlarda sertifika ve lisansla görünür olur. Bu programlar, çevre romantizmi değil, iş tanımıdır. Genç, “sürdürülebilirlikle ilgileniyorum” yerine “şu hesabı yapabiliyorum, şu sistemi kurabiliyorum” diyebilir. İşveren de aynı cümleyi okur.

İşveren ile okul aynı meslek cümlesini okumazsa yeşil yaka ad olarak çoğalır, kadro olarak değil. Müfredat, bu işin bilgisini taşımalıdır. Taşımazsa mezun, ilanın dilini ilk gün işte öğrenmeye çalışır. İlk gün öğrenilen dil, genellikle aceleye gelir ve eksik kalır. Eksik, sonra 'uyum sorunu' diye yazılır.

Uygulanabilir İlk Adım

Sanayi odaları ve üniversiteler ortaklığında "Yeşil Beceri Dönüşüm Sertifika Programı" başlatılması.

Sanayi odası ile üniversitenin ortak “Yeşil Beceri Dönüşüm Sertifika Programı”, uzun bir reformu beklemeden başlar. Program, bir sektörün gerçek işine yaslanır: enerji, atık, su veya tarım. Kısa, uygulamalı ve iş yerinde karşılığı olan bir sertifika yeter. İlk grup mezun olunca yeşil yaka soyut bir ad olmaktan çıkar.

İlk grubun mezuniyeti, yeni işin soyut adını görünür bir teslimle değiştirir. O teslim, bir çatı, bir atık hattı ya da bir enerji hesabı olabilir. Görünen iş, yeşil yakayı meslek yapar. Meslek, ilanın sıfatından çıkıp gencin haftalık işi olduğunda ekonomi de yeşilin adını ciddiye alır.